Vorig jaar dronk
ik thee in The Elephant House in Edinburgh. Aan een van de
studentikoze tafels van die populaire pub schreef JK Rowling de beginhoofdstukken
van de allereerste Harry Potter. Op het raam van het café staat: “The birthplace
of Harry Potter”. Vandaag is The Elephant House voor boekenliefhebbers een
verplicht nummer in Edinburgh. Het eerste boek van JK Rowling in 1997 werd door
kent uitgevers afgewezen. De negende hapte toe. Vandaag zijn er 400 miljoen
Potterboeken verkocht en is JK Rowling de enige schrijver met een vermogen van
één miljard dollar. Van bijstandsmoeder tot supervrouw in veertien jaar. Een
dergelijke verrassing, omslag, revolutie is een Zwarte Zwaan. Een Zwarte Zwaan
met hoofdletters.Voor de ontdekking van Australië dachten wij, de mensen van de Oude Wereld, Europa, dat alle zwanen wit zijn. Een absolute waarheid want alle feiten wezen daarop. Eén enkele observatie kan echter een eeuwenoude waarheid waar niemand aan twijfelt _ alle zwanen zijn wit _ ondersteboven halen. Zwarte zwanen, trouwens mottige en akelige beesten vliegen in Australië. Dat continent werd ontdekt door Hollandse zeevaarders in de zeventiende eeuw en zij noemden het Nieuw-Holland.
Een Zwarte Zwaan heeft drie eigenschappen:
1. Zij is een buitenbeentje en valt buiten het terrein van de gewone verwachtingen,
2. Zij heeft een grote weerslag,
3.Ondanks de onverwachte gebeurtenis zal uit menselijke gewoonte nadien getracht worden er een logische verklaring voor te vinden.
De combinatie van een beperkte voorspelbaarheid en de grote weerslag maken van een Zwarte Zwaan een puzzel, een raadsel.
Kijk in de geschiedenis? Hoeveel deskundigen, gewone mensen, politici begrepen in de jaren dertig van de vorige eeuw de opkomst van Hitler? Hoeveel deskundigen, gewone mensen, politici zagen de voortekens van de terreuraanval op 11 september 2001? Hoeveel deskundigen, gewone mensen, politici wisten van of voorspelden twintig jaar geleden het internet?
Als de schok en de ravage van 11 september 2001 op 10 september, op 10 september, zelfs maar in de verste verte had kunnen bedacht en verwacht worden dan zouden diezelfde 10 september gevechtsvliegtuigen opgestegen zijn om alles wat leek op vliegtuigkapers of moslimterroristen tijdig uit de lucht te halen.
In december 2009 herdachten wij de tsunami van december 2004. Als hij had kunnen verwacht worden, en zeker als men zich de verwoestingen had kunnen inbeelden die hij heeft veroorzaakt, dan zou al langer een “early warning system” geïnstalleerd geweest zijn.
Zwarte Zwanen zijn niet enkel een economisch, politiek en sociaal verschijnsel. Kijk in uw eigen leven. Ook daar zwemmen Zwarte Zwanen. Hoeveel daarvan zijn er voorspeld, werden verwacht? Uw partner, uw beroep, uw plotse verrijking of verarming, het verraad dat u ten deel viel? Hoe vaak liep dat volgens een plan dat u vormde toen u 17 was?
De auteur van het boek “The Black Swan” is Nassim Nicholas Taleb, een Libanees die jarenlang “quant” was in Wall Street. Een “quant” van het woord “quantity=hoeveelheid” tracht voor beleggingsfondsen vooruit te zien naar de opbrengsten van beleggingen, naar het vermijden van risico’s, naar het doorzichtig maken van de effectenmarkten. Ondanks alle wiskundige hocus pocus werd 19 oktober 1987, Black Monday, niet voorspeld. Op die dag stortten overal ter wereld de beurskoersen in. De Dow Jones verloor 20 procent, nog altijd de grootste waardedaling op één dag ooit. Een duidelijk aanwijsbare aanleiding was er niet en niemand had de klap aan zien komen. Nassim Nicholas Taleb zat midden in Wall Street op Black Monday.
In 1998 viel op een spectaculaire wijze Long Term Capital Management tegen de vlakte. Dat beleggingsfonds met grote namen uit de banken en de universiteiten had zichzelf verblind door een fanatiek geloof in zijn nieuwste modellen. De modellen van LTCM worden vandaag nog steeds gebruikt om rendementen van beleggingen te berekenen.
De onvoorspelbaarheid van wat hij jarenlang zag op de effectenbeurzen koppelde Nassim Nicholas Taleb aan zijn persoonlijke ervaringen in Libanon. De mozaïek in Libanon van volkeren en culturen _ een mengeling van christelijke variëteiten (Maronieten, Armeniërs, Grieks-syrische orthodoxen, plus het handvol Rooms-katholieken achtergebleven na de Kruisvaarten), plus de moslims (zowel Sjiieten als Soenni’s); de droezen en de joden, was hét voorbeeld in het Midden-Oosten, en voor multiculturele landen elders, van een vreedzame samenleving. Van coëxistentie. Libanon scheen een stabiel evenwicht te kennen, voortkomend uit de ingebakken historische neiging, zo werd gedacht, van de Libanezen naar verdraagzaamheid.
Een paar kogels en mortiergranaten in de jeugd van Nassim Nicholas Taleb maakten een einde aan dertien eeuwen van vreedzaam samenleven. De Zwarte Zwaan kwam van nergens en niemand had haar voorzien. Zij veranderde Libanon op korte tijd van een hemel in een hel.
Twee van de drie monotheïstische godsdiensten zijn Zwarte Zwanen. Jezus Christus en zijn nieuwe godsdienst werden nergens genoemd door de Romeinse kroniekschrijvers van de eerste eeuw van onze jaartelling. Zijn vermelding in “De Geschiedenis van de Joodse Oorlog” van Flavius Josephus, een joodse politicus en historicus van de tweede helft van de eerste eeuw, is er naar alle waarschijnlijkheid later bij geschreven door een kopiist. Christus was totaal marginaal, bijkomstig.
Over de concurrerende godsdienst van zeven eeuwen later, ontstaan in Mekka; had niemand kunnen voorzien dat enkele handvolle ruiters die religie in enkele jaren zouden hebben kunnen verspreiden van India tot Spanje.
Dichterbij dan. "Ze zijn er niet klaar voor!!! "Dat was de algemene opinie in de jaren tachtig over Centraal-Europa, zijn IJzeren Gordijn, en zijn toekomst. Niemand kon zich inbeelden dat er daar een implosie en een totale verandering zou plaats hebben in 1989.
In 1988 schreef de CIA: “Er is geen enkele reden om te betwijfelen dat de Sovjets hun legermacht zullen inzetten om de macht van de partijen in Centraal-Europa te beschermen.. De Berlijnse Muur zal blijven staan.”
In de eerste helft van 1989 zagen de Westerse politici en journalisten de veranderingen versnellen, maar niemand kon zich inbeelden dat zij oncontroleerbaar zouden worden. Hongarije, Polen, de Baltische republieken konden misschien wat opener zijn, maar zouden verbonden blijven met de Sovjet-Unie en geleid worden door communisten, zoals het al was sedert het einde van de jaren veertig.
Vader Bush had schrik van de destabilisering van Centraal-Europa en werkte achter de schermen om de communistische regimes daar in het zadel te houden.
Drie kwaaltjes tasten het verstand aan bij de interpretatie van dergelijke catastrofes. De Drievuldigheid van de ondoorschijnendheid, noemt Nassim Nicholas Taleb ze:
- ten eerste, de illusie van iets te begrijpen in een wereld die veel ingewikkelder is dan mensen zich realiseren;
- ten tweede, de vervorming achteraf, wij kijken in de achteruitspiegel en geschiedenisboeken zijn ordelijker en logischer uitgeschreven dan in de werkelijkheid wel mag;
- ten derde, de overwaardering van feitelijke informatie en de beroepsmisvorming van gezagsvolle en geleerde mensen, die trachten de shit, de rommel, de wazigheid van de feiten in categorieën te gieten om hun eigen onvermogen om te voorspellen en te begrijpen weg te poetsen. Alle mensen hebben een onbedwingbare en begrijpelijke neiging om precies, accuraat te zijn, zelfs als dat de werkelijkheid geweld aandoet, de nek omdraait. Wij overschatten wat wij menen te weten en onderschatten wat wij allemaal niet weten.
Het probleem is dat bijna alle voorspellers werken met de uitgangspunten van de Gauss-curve, u kent dat die symmetrische kromme lijkend op een klok, vandaar de naam “bell curve” in het Engels. De curve van de Duitse wiskundige Gauss wijst op veel meer voorspelbaarheid dan de werkelijkheid verdraagt; zij is te proper, te evenwichtig in haar symboliek en grafische uitwerking.
Nassim Nicholas Taleb rekent af met de klassieke statistiek, met het Platonische ideaal van een wereld die zich aanpast aan onze modellen. De bell curve, een verdeling rond het gemiddeld, is aantrekkelijk, omdat zij het mogelijk maakt om voorspellingen te doen: verzamel voldoende gegevens over de lengte van mensen, en je kunt een accurate voorspelling doen van de lengte van een willekeurige voorbijganger. Zo’n versimpeling is in onze moderne wereld niet langer gepast, alles hangt met alles samen en dat aan grote snelheid waardoor de toevallige variatie (randomness) versterkt wordt.
Draaiboeken zijn noodzakelijke nonsens, is de titel van deze lezing. Wat met de Vlaamse onafhankelijkheid, is het ook een Zwarte Zwaan? Ja, het zal gebeuren, maar de exacte datum, de timing, de concrete aanleiding blijven versluierd.
Binnenlandse Zwarte Zwanen hebben alle mensen in deze zaal onder hun neus zien gebeuren. Sorry voor de twintigers of de dertigers hier die het zouden gemist hebben, minstens hebben zij er weet van.
- In 1960 werd Belgisch Congo op korte tijd onafhankelijk; vijf jaar voordien publiceerde Jef Van Bilsen als een van de weinige intellectuelen die zich bezig hield met de dekolonisering van Afrika, in De Gids op Maatschappelijk Gebied, het ACW-blad, “Een dertigjarenplan voor de politieke ontvoogding van Belgisch Afrika”. Vijf jaar later was het zover; dat is een Zwarte Zwaan, zij werd door weinigen tot niemand verwacht.
- In de jaren zestig was het katholicisme in Vlaanderen machtig, alomtegenwoordig, de kerken zaten vol, nieuwe gebedshuizen werden gebouwd, seminaries telden jaarlijks tientallen nieuwe inschrijvingen; op weinig tijd zat diezelfde kerk in een allerdiepste, levensbedreigende crisis; dat is een Zwarte Zwaan; zij werd door weinigen tot niemand verwacht.
-Op zondagavond 20 december 1988 bood Carlo de Benedetti zich met pralines aan bij gouverneur René Lamy van Generale Maatschappij/Société Générale. De raid op deze holding die tot een kwart van de Belgische ondernemingen rechtstreeks of onrechtstreeks controleerde was ingezet en werd verloren door de zelfingenomen, verwaten chefs van een kapotte, zichzelf overlevende leidersklasse. In de maanden voordien toeterde zij oorverdovend over haar plannen, haar toekomst, haar hovaardigheden. René Lamy en zijn coterie bestond uit blinden. Wat er gebeurde op enkele weken met Generale Maatschappij was een Zwarte Zwaan, zij werd door weinigen verwacht.
Ook de Vlaamse onafhankelijkheid wordt een Zwarte Zwaan. Het volk van Vlaanderen verliest zichtbaar het geduld, vindt het ondraaglijk om de kleine, lachwekkende regimeleiders nog een jaar langer, een maand langer, een week langer, een dag langer te tolereren.
De onvoorspelbaarheid van deze Zwarte Zwaan in Vlaanderen maakt niet dat men haar niet kan voorbereiden, ruim baan kan geven.
Twee bedenkingen daarbij:
- De Berlijnse Muur is gevallen, Oost- en West-Duitsland zijn herenigd; het feit dat een derde van de 17 miljoen DDR-burgers de overige twee derde bespioneerde om alle dissidenten tijdig Kalt te stellen, maakte post factum gezien niks uit. Vlaanderen heeft zijn zachte vorm van pro-Belgische Stasi; die werken bij de grote media, bij het Centrum voor Gelijkheid van Kansen, bij de vakbonden, bij alle politiek correct denkende kringen; een tiende van de Vlamingen houdt op deze wijze negen tiende van de Vlamingen in de gaten om te beletten dat zij met hun independentistische gedachtegoed en actie zouden scoren. Laat u daardoor niet intimideren. Na een Vlaamse onafhankelijkheid heulen zij trouwens met het nieuwe regime. Zoals de ex-Stasi’s vandaag in Duitsland.
- De Vlaamse onafhankelijkheid, die Zwarte Zwaan, moet opvliegen uit haar nest door informatie, beeldvorming in het buitenland. Daar moet veel meer aan gedaan worden. Dat kan
1. door serieus door te gaan met The Flemish Republic, door professionele en financiële sympathie voor The Brussels Journal, door vragen in het Vlaamse parlement over het pijnlijke niveau van Flanders Today, een toeristisch propagandablad van de Vlaamse regering, zogenaamd om het buitenland voor te lichten. Het trekt er niet op, dat blad is weggegooid belastinggeld.
2. waarom zou Bruno Valkeniers niet in de twee weken voor België in juli aanstaande voorzitter wordt van de Europese Unie in Den Haag, Parijs, Berlijn, Londen een persconferentie houden in de respectieve Hiltons, staande voor het doek van de jongste Nieuwjaarsreceptie van het Vlaams Belang (Nederland en Vlaanderen gekoppeld, Wallonië behorend tot Frankrijk, of whatever), om daar zijn visie over Vlaanderen en België te verkondigen. Het EU-voorzitterschap van België is een gedroomd moment om een automatisch klankbord te hebben voor de independentistische verzuchtingen van alle kiezers van de V-partijen en de kiezers van de enkele flamingantische CD&V’ers. Een boek voor de persconferenties/seminars is klaar mits de basistekst van dit colloquium te vertalen in het Duits, het Engels en het Frans.
Een woord van waarschuwing toch. Bruno Valkeniers, Vlaams Belang en zijn huidige en toekomstige medestanders zullen de Vlamingen wegleiden uit Egypte naar het Beloofde Land Vlaanderen. Sta me toe Exodus 14, vers 11 en 12 te citeren: “Tegen Mozes zeiden ze: “Waren er in Egypte geen graven, dat u ons naar de woestijn hebt gebracht om te sterven? Hebben wij in Egypte al niet gewaarschuwd: bemoei u niet met ons, laat ons maar in dienst blijven van de Egyptenaren? Het is beter om hen te dienen dan te sterven in de woestijn. In Egypte zaten we bij de vleespotten en hadden wij volop te eten. U hebt ons alleen maar naar de woestijn gebracht om al deze mensen van honger te laten omkomen.”
Aldus het heilige boek van het westen.
Ondank is ’s werelds loon.